فلوت

فلوت از سازهای بادی چوبی (بی زبانه یا بی قمیش) است که بر خلاف دیگر سازهای این دسته صدای آن نه از لرزش قمیش بلکه از نوسان هوای دمیده شده بر لبه دهنی (یا تیغه هوائی) ساز تولید می‌شود.

فلوت جز سازهای بادی چوبی بدون زبانه می‌باشد.

فلوت‌ها در گذشته از جنس چوب ساخته می‌شدند (به همین دلیل در قدیم از آن به عنوان ساز بادی چوبی نام برده می‌شد) ولی امروزه با وجود اینکه این ساز در زمره سازهای بادی چوبی قرار دارد، لیکن ملاک تقسیم بندی آن جنس و آلیاژی که در ساخت آن استفاده شده مد نظر نیست، بلکه نحوه تولید صدای آن است.

واژه فلوت در زبان‌های اروپایی به معنای نام کلی سازهای مشابه فلوت نیز بکار می‌رود. فلوت و ساز شرقی نی هم نوعی فلوت شمرده می‌شود. به‌طور کلی فلوت و نی سازهایی هم‌خانواده هستند.

فلوت به صورت افقی به موازات لب ها توسط دو دست نوازنده گرفته می شود و به وسیله ی دمیدن در سوراخ جانبی آن به صدا در می آید .در قدیم این ساز بدون کلید بود ولی در نیمه ی اول قرن نوزدهم میلادی شخصی به نام تئو بالد بوهم برای فلوت کلید هایی اختراع کرد و تعداد سوراخ های آن را افزایش داد .در حال حاضر به فلوت ، فلوت بوهم یا فلوت کلید دار نیز می گویند . وسعت صوتی این یاز سه اکتاو می باشد .امروزه این ساز بیشتر از نقره و کروم ساخته می شود .

قدیمی ترین نوع این سازرا می توان (نی لبک) نامید که هنگام دمبدن در ان، صدا از لبه انتهایی ان خارج می ود. اکنون فلوت را افقی نگه می دارند و از پهلو در آن می دمند. این ساز در حدود قرن دوازده از مشرق زمین به اروپا راه یافت و بیشتر در ارکسترهای نظامی به کار می رفت و در اواسط قرن هفده توسط یک خانواده فرانسوی موسوم به(هوتتره) صورت گرفت. همچنین عملکرد اساسی و برجسته تئوبالد بوهم در مونیخ،در سه سال اولیه قرن نوزده، در این زمینه بسیار مهم بود. فلوت بوهم که ازچوب یا فلزساخته شده است، با اندکی تغییر، همان فلوتی است که امروزه در ارکستر سمفونیک اکثر نقاط جهان مورد استفاده قرار می گیرد.طول فلوت تقریبا 66 سانتی متروقطران5/2 سانتی متراست. فلوت عموما از چوب یا فلزسفید ساخته می شود و گاه از فلزاتی مانند نقره یا طلا نیز در ساخت آن استفاده می کنند.

قسمت های مختلف فلوت

فلوت یک لوله مسدود است که از سه قسمت تشکیل می شود:

سرhead

 محل دمیدن نوازنده بر روی این قسمت قراردارد که یک سر آن نیزمسدود است.

بدن body

این قسمت طول نسبتا زیادی دارد که سوراخ هایی روی آن ایجاد شده اند و این سوراخ ها با سوراخ گیرپوشانده شده اند.

پایه foot

این قسمت بعدها به فلوت اضافه شده است و دو نیم پرده به وسعت آن اضافه می کند.

تولید آوازوزبان زدن articulation and tonguing

نحوه تولید تن ها در فلوت معمولا با تکیه و حرکت زبان است. در تکیه های تک زبانی، از هجای tu(تو) استفاده می شود. چون نواختن نت های سریع، در سرعت های زیاد، با تکیه تک زبانی مشکل است، نیاز به تکیه دیگری است و در این مواقع، از هجاهای ku-tu (تو-کو) استفاده می شود. اگر تکیه دو زبانی نیز برای اجرای نت های سریع کافی نباشد از تکیه ی سه زبانی استفاده می کنند: tu-ku-tu (تو-کو-تو) یا tu-tu-ku

یکی دیگر از تکنیک های رایج زبان ردن در این ساز، flutter  است که دران، زبان با سرعت حرکت می کند و نوازنده، تن یا تن هایی را اجرا می کند.

استفاده از چند فلوت

در دوران کلاسیک آهنگسازان در تعداد فلوت هایی که در آثارشان استفاده می کردند تغییراتی دادند. هایدن معمولا از دو فلوت استفاده می کرد اما در قطعه خلقت (creation) احتیاج به سه فلوت پیدا کرد. موتسارت گاهی فقط از یک فلوت استفاده می کرد، مانند شوبرت در سمفونی 5. از دوره بتهون استفاده ازدو فلوت در ارکستربه تدریج معمول شد و گاه نیز از دو فلوت و یک فلوت پیکولو استفاده می کردند.

در بیشتر ارکسترهای قرن نوزده استفاده از سه فلوت در ارکستر رایج شد و از چهار فلوت یا حتی پنج ساز از خانواده ی فلوت (دو پیکولو یا یک پیکولوو یک آلتو) نیز استفاده می کردند. اجرای تنالیته های (ر)، (سل)، (دو)، (فا)، (سی بمل)، (می بل)، (لا) و(می) برای فلوت مناسب تر هستند.

این فلوت ها را در سه حالت به کار می برند:

1.به صورت دوبل در اکتاو یا اونیسون (unison)

2.به صورت فواصل مساوی

3. در قطعات بلند، تند یا کشیده، یکی با دیگری تعویض می شد یا کاملا قسمت های متفاوتی را اجرا می کردند.

فلوت آلتو

 این ساز که در آخرین دهه ی قرن نوزده اهمیت ویژهای یافت، در پارتیتورهای ایگوراستراوینسکی و موریس راول بسیار مورد توجه قرارگرفت. در بسیاری از متن های مربوط به ارکستراسون و یا در پارتیتورها فلوت آلتو، فلوت باس نامیده شده است ( تا قبل از پیدایش فلوت باس). در حال حاضر این ساز یکی ازسازهای ارکستر سمفونیک به شمار می رود، اگرچه به ندرت درپارتیتورها دیده می شود.

 لوله فلوت آلتو ضخیم تر و بزرگ ترازفلوت معمولی است و بدنه آن مانند فلوت، مستقیم است و یا مانند فلوت باس، صدو هشتاد درجه خم شده است. همان طور که از صدا دهی واقعی فلوت آلتو پیدا است این ساز انتقالی است و سیستم انگشت گذاری آن مثل فلوت است ولی هر نوتی که می نوازد یک چهارم درست پایین تر ازآنچه نوشته می شود صدا می دهد و بنابراین، به فلوت (سل) نیزشهرت دارد.

صدا در این منطقه معمولی و فاقد درخشندگی است. این منطقه در فلوت درخشندگی بهتری دارد. اگرچه تمام تکنیک های عمومی فلوت درفلوت آلتو نیز قابل اجرا هستند اما تولید نت ها در فلوت آلتو، به دلیل اندازه و حجم بزرگ تر لوله، به نفس بیشتری نیازمند است. نت های پایینتر (بم تر) فلوت آلتو غنا و قدرت بیشتری دارند اما در مناطق صوتی پایین این سازبیشتر استفاده شود.

فلوت باس

از اواسط قرن نوزده نوازندگان و سازندگان فلوت به فکر ساختن سازی باس دراین خانواده افتاده اند. تئوبالد بوهم، اولین کسی بود که سعی در ساختن یک فلوت باس کرد اما نتیجه فاقد کارآیی لازم بود. تا سال1930 اقدامی در این مورد نشد و در این سالها رودال و کارل که هر دو از سازندگان فلوت بودند، براساس فلوت بوهم، فلوت باس را ساختند.

قسمت بالایی این ساز، صدوهشتاد درجه به پایین، ازقسمت سر، خم می شود و در این حالت لوله اصلی از طرف راست بدن نوازنده عبور می کند

این ساز یک اکتاو پایین تر از آنچه نوشته می شود صدا می دهد. نوازندگی فلوت باس از فلوت آلتو مشکل تر نیست ولی به خاطر بدیع بودن و گران بودن ساز، درارکسترها کمتر استفاده می شود و آهنگسازان نیز در آثار خود، به ندرت آن را به کار می برند. صدای این ساز را می توان دربعضی ارکسترهای مجلسی، موسیقی های فیلم و بعضی گروه های موسیقی شنید.

فلوت باس در محدوده صوتی پایین و بم خود بسیار غنی و تاثیرگذاراست.

 

 

 

نشانی: تهران(غرب)، بلوار مرزداران، 

           ابتـدای خیـابـان آریـافــر،

          ساختمان نگین خلیج فارس، طبقه 4 

تلفن : 44245641-44246229 (021)

ایمیل: info@chakadmusic.com